Harbi Gazete

POŞET… PARA… ÇEVRE…

POŞET… PARA… ÇEVRE…
Aslı Çakır
Aslı Çakır( aslicakir@harbigazete.com.tr )
722
16 Ocak 2019 - 10:27

Yeni yılın ilk günlerinden itibaren gündemimizi çevre ile ilgili bu tartışma meşgul ediyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Avrupa Birliği mevzuatıyla uyumlu bir şekilde alışveriş torbalarının aşırı tüketiminin 31 Aralık 2025 yılına kadar azaltılması yönünde çalışmalara başladı. Bu kapsamda hazırlanan yönetmelik yürürlüğe girdi ve naylon poşetler 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren ücretli oldu. 

İşte kıyamet de bundan sonra koptu

YILDA 200 TON PLASTİK POŞET

Öncelikle çevre konusunun Türkiye gündemi olması beni çok ama çok mutlu ediyor. Çünkü yaşanılabilir bir çevrede yaşamak hepimizin arzusu. Canlıların içinde bulunduğu ve etkileşim halinde olduğu çevre, hızlı nüfus artışı, sanayileşme, plansız kentleşme, nükleer denemeler, kimyasal gübre, tarım ilaçlarının yaygın ve kontrolsüz kullanımı gibi çeşitli nedenlerden dolayı sürekli zarar görüyor.

Çoğunlukla insanların etkisiyle ortaya çıkan çevre sorunları yine insanlar tarafında çözülmezse tüm canlıların yaşamı tehlikeye giriyor.

1980’li yıllarda kullanmaya başladığımız plastik poşetler, 30 yıl gibi kısa bir sürede ölümlere ve dev bir kirliliğe neden oldu. Uzmanlara göre; 1 milyondan fazla kanatlı canlı ve 100 binden fazla memeli her yıl dünya genelinde plastik tüketimi yüzünden hayatını kaybediyor. Türkiye‘de yılda yaklaşık 200 bin tonluk alışveriş poşeti üretiliyor. Endüstriyel, kilitli ve mağaza torbalarıyla kargo ve elbise poşetleri gibi geniş bir ürün yelpazesi de eklendiğinde bu miktar 510 bin tonu buluyor. 

ÖNEMLİ OLAN ÇEVRE, PARA DEĞİL

Bu nedenlerle baştan söyleyeyim plastik poşetlerin marketlerde parayla satılmaya başlaması doğru bir adım. Tüm kalbimle bu uygulamayı savunuyorum. Fakat tartışmalarda işin ‘çevre’ yönüne değinilmiyor, yalnızca ‘para’ kısmına odaklanılıyor. Sosyal medyada plastik poşetin ücretli hale getirilmesiyle ilgili tartışılan tek şey, duyarlı olduğumuz temel paradigma para. Plastik poşetin başlangıçta neden ücretsiz olduğu ya da yıllarca neden plastik poşet kullandığımız tartışılmıyor. Her gün 10-15 lirayı gönüllü olarak kendisini zehirleyen sigaraya verenler 25 kuruşluk poşet bedeline kıyameti koparıyorlar. Oysa bu 25 kuruşun 10 kuruşu üretim maliyeti, 15 kuruşunu da Bakanlık, bu atıkların geri toplanması, çevreye ve doğaya olan hizmetlerin artırılması noktasında bir kaynak olarak kullanacak.

32 ÜLKEDE YASAK

Dünyanın birçok ülkesinde plastik poşetler yasaklanıyor ya da parayla satılıyor. Bugün 32 farklı ülke de plastik poşet kullanımını yasaklanmış durumda. Aralarına Türkiye’nin de 2019 başı itibariyle katıldığı 19 ülkede vergilendirilen plastik poşet kullanımı, 17 ülkede kısmi yasak ya da kısmi vergi ile kontrol altında tutuluyor. 68 ülkede plastik poşet kullanımıyla ilgili hiç yoktan kısmi yasak var. Türkiye, bunu neden yapmasın ki? Çevre kirliliği yaratıyor, doğada çözünülmüyor, havada, karada ve denizde yaşayan her türlü canlının hayatını tehlikeye atıyor. Aldıklarınızı taşıma kolaylığı sağladığını düşünsek bile, plastik poşetin savunulabilecek bir yönü olmadığını kabul etmeliyiz.

UYGULAMADA YÜZDE 50 BAŞARI

Tüm bu tartışmalara rağmen uygulama başarılı oldu bile. Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un açıklamasına göre ilk 4 günde plastik poşet kullanımı yaklaşık yüzde 50 azaldı. Ocak ayını yarıladığımız şu günlerde bunun yüzde 70’lere ulaşması bekleniyor.

Ülkemizde 2019’dan önce yıllık 30-35 milyar plastik poşet tüketiliyormuş. Kişi başı 440 olan plastik poşet kullanımını çok yakın zamanda 40 adete düşürülmesi hedefleniyor. 

ÖNERİLER…

Bu konuda tek eleştirdiğim konu; plastik poşet kullanımını paralı hale getirirken onun yerine alternatifini konulmasında geç kalınması. Bu konuda-aşağıda da belirttiğim gibi- birçok şey yapılabilirdi.

  • Belediyeler tarafından naylon poşet kullanımı azaltmak ve ortadan kaldırmak için vatandaşlara file ve bez torba dağıtımı yapılabilirdi. (Bazı belediyeler başladı bile)
  • Büyük süpermarketler tüketicilere naylon poşet yerine bez çanta ve file gibi alternatifler sunmalı ve bu ürünler kar amacı güdülmeden cüzi bir ücretle satılmalıydı. 
  • Gazete ve TV reklamları, sosyal medya vb. mecralarda vatandaşlar bilinçlendirilmeli, alışverişlerinde bez çanta, file ve tekerlekli pazar çantası kullanılması teşvik edilmeliydi.
  • Okullarda ilkokuldan lise sona kadar bu konuda aydınlatıcı bilgiler verilebilirdi.

Yasaktan önce tüm bunlar yapılabilseydi vatandaşlarımızın plastik poşet alışkanlığını bırakıp, alışverişlerini file ve bez çantalara geçiş yapması kolaylaşırdı. Bu yazdıklarımı yapmakta halen geç kalmış değiliz. 

CUMHURBAŞKANININ AÇIKLAMASI İŞARET FİŞEĞİ

Tartışmalara son olarak Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan da katıldı. Son günlerin en çok konuşulan konusu paralı poşet konusuna değinen Erdoğan’ın seçim kampanyasında naylon poşet yerine bez torbalar ve kenevirden yapılmış olan fileleri kullanacaklarını açıklaması son derece doğru ve olumlu bir adım. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu açıklamasının AK Partili belediyeler için işaret fişeği olacağına ve onları harekete geçireceğine inanıyorum. 

Son olarak, ben milletimizin sağduyusuna güveniyorum. Bu uygulamanın çok ama çok başarılı olacağını, 1 yıla kalmadan plastik poşet kullanımının bırakılacağını, bunun yerine bez torba, file vb. kullanımının yaygınlaştıracağına inanıyorum.

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT
Yorum Yok
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları Harbi Gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız. | Site haritası